Biblijne znaczenie kwiatów i roślin w tradycji funeralnej

Posted on

 

Każda kultura wytwarza określone symbole, najczęściej symbole kulturowe to te, które funkcjonują w tradycji kultury jako archetypiczne, w ten sposób urastają do rangi toposów niosących znaczenia, które stają się uniwersalne. Z tradycją biblijną wiążę się wiele symboli roślinnych, które dodatkowo przez wieku nabierają dodatkowych znaczeń. I tak w szczególny sposób symboliczne znaczenie roślin jest wykorzystywane przez tradycję funeralną. Pewne znaczenie przypisuje się roślinom i kwiatom, które stają się łącznikiem między światem żywych, a zaświatami. I tak wierzy się, że jeśli na grobie lubi blisko niego wyrasta wiśnia lub czeremcha, to zmarły prosi o szczególną modlitwę za jego duszą czyli potrzebuje pomocy duchowej z naszej strony. Często też przyjmuje się, że wiśnia wyrastająca w obrębie nekropolii jest nowym wcieleniem zmarłych, dlatego nie wolno jej łamać, ani tym bardziej spożywać z niej owoców – podobno „krzywdzenie” takiej cmentarnej rośliny może wywołać okrzyk bólu. Rośliny są też ochroną przed duchami niespokojnych zmarłych – których dusza nie doznała spokoju – dlatego częstą tradycją było ogradzanie cmentarzy rośliny z kolcami takimi jak robinia, tarnina czy nawet jeżyna. Następnie tradycja ta, aby dopasować się do chrześcijańskiego etosu była sadzona w pobliżu grobów samobójców, którzy popełniają grzech śmiertelny ( często jednak uważa się, że w stanie niepoczytalności), więc tarnina ma chronić zbłąkaną duszę, aby nie pomyliła drogi i nie wróciła do świata żywych.

 

Szczególną rolę w tradycji chrześcijańskiej ma kwiat – który staje się łącznikiem między narodzinami, a śmiercią. Kwiaty obumierając dają nasiona, a one stają się początkiem nowego życia, stąd tradycja składania na grobie zmarłych kwiatów.

 

Szczególne miejsce w tradycji pogrzebowej ma lilia, której biblijne powstanie jest związane z łzami Ewy, która musi opuścić raj. Jednak dla pochówku ważniejsze jest inne znaczenie – lilia w średniowiecznej tradycji chrześcijańskiej była symbolem łaski Jezusa, dlatego była przedstawiana jako wychodząca z jego ust. Natomiast lilia oprócz potocznego znaczenia niewinności i czystości zwiastuje też życie wieczne. Jest związana z momentem Zmartwychwstania Jezusa, bo w opisach tego wydarzenia pojawia się informacja, że temu cudownego wydarzeniu towarzyszył zapach lilii. Także róża ma szczególne znaczenie w tradycji pogrzebowej – oprócz dosłownej wyrażającej ludzkie uczucia jest też symbolem: krwi Chrystusa przelanej za ludzkie grzechy, jest więc symbolem świętego odrodzenia.

 

Jednym z rzadko wykorzystywanych we florystyce pogrzebowej kwiatów jest mak –jego znaczenie zostało zapomniane, jednak apokryfy donoszą, że mak powstał z krwi ukrzyżowanego Jezusa – był mak symbolem snu wiecznego, z drugiej strony płodności. Jego kolorystyka czerwona z czarnymi paskami i czarnym środkiem jest przedstawiona w legendzie jakoby to duma maku sprawiła, że szatan odcisnął na nim swoje piętno. Innym kwiatem często zastępowanym przez drobnokwiatową odmianę chryzantemy wielokwiatowej o barwach: białe płatki i żółty środek jest margerytka, która jest kojarzona w chrześcijaństwie z krwią męczenników. Innym powiązanym poprzez symbolikę z nekrotradycją kwiatem jest bratek ogrodowy, który jednak bywa wykorzystywany w żywych stroikach nagrobnych lub koszach kondolencyjnych, ze względu na niewielki rozmiar rzadziej w wiązankach pogrzebowych. Ciekawe konotacje z religią chrześcijańską ma irys, który oznacza tęczę – symbol pojednania się człowieka z Bogiem. Inne kwiaty i rośliny związane ze znaczeniami funeralnymi to: goździki ( porównywane do gwoździ, które przybijały Jezusa do krzyża), ruta, i inne rośliny, które swoje znaczenie zwykle wyniosły z legend, ludowych wierzeń, które przeniknęły się z apokryfami i tradycją chrześcijańską.

 


Dodaj komentarz